https://behvarz.mums.ac.ir/ فصلنامه بهورز fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://behvarz.mums.ac.ir/article_27483.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27496.html در شرایط جنگ و وقوع بلایای طبیعی، بهورزان و مراقبان سلامت به عنوان اولین خط دفاعی در حوزه بهداشت و سلامت جامعه، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند. آن‌ها با دانش و مهارت‌های خود می‌توانند در کاهش آسیب‌ها، ارایه خدمات بهداشتی و درمانی اولیه به آسیب‌دیدگان و بازتوانی مناطق آسیب‌دیده، نقش مؤثری داشته باشند. این آموزش با هدف آشنایی ارایه دهندگان خدمت با وظایف و مسؤولیت‌هایشان در چرخه مدیریت بلایا، به ویژه در شرایط جنگی، تهیه شده است. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27485.html همانطور که در آسیب های جسمی اجرای کمک های اولیه نجات بخش جان افراد است،کمک های اولیه روانشناختی نیز که توسط کلیه افراد قابل اجراست، می تواند موجب نجات سلامت روان افراد شده و از آسیب های جبران ناپذیر جلوگیری نماید. قرار گرفتن در یک بحران می‌تواند منجر به کاهش عملکرد و ظرفیت تصمیم‌گیری به دلیل محرومیت‌ها و آسیب‌های ناشی از خود رخداد، ساختارهای پاسخ‌های سریع و واکنش‌های فردی شود. به همین دلیل یادگیری کمک های اولیه روانشناختی توسط مراقبان سلامت و بهورزان به عنوان نیروهای کلیدی در حفظ سلامت جامعه و کمک به  افرادی که دچار مشکلات و بحران های روانی شده اند اهمیت ویژه ای دارد.  کمک های اولیه روانشناختی به افراد این امکان را می دهد که احساس امنیت کنند و با دیگران ارتباط برقرار نمایند، آرام و مفید باشند، به حمایت های جسمی، عاطفی و اجتماعی دسترسی پیدا کنند و این احساس ایجاد شود که می توانند به خودشان کمک نمایند. این مقاله با هدف آشنایی با اصول کمک های اولیه روانشناختی و به کارگیری آنها در شرایط لازم تهیه شده است. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27492.html جنگ یکی از شدیدترین بحران های انسانی است که نه تنها ساختارهای فیزیکی، بلکه ساختار ذهنی افراد را نیز دگرگون می سازد. مراقبان سلامت و بهورزان به عنوان نیروهای کلیدی در حفظ سلامت جامعه، باید بدانند که برای کمک به حفظ سلامت روان در شرایط بحرانی، باید به چه ابزارهایی مسلط باشند؟ ساده ترین پاسخ به این سؤال اینست: همدلی کردن را بیاموزیم. همدلی در بحران‌ها، ابزاری قدرتمند است که می‌تواند به افراد کمک کند تا احساس تنهایی کمتری داشته باشند، پذیرفته شوند و در مسیر التیام گام بردارند. همدلی، به افراد نشان می‌دهد در سختی‌ها تنها نیستند و ارزش دارند. همدلی یک مهارت است که با تمرین و آگاهی تقویت می شود. در این مقاله توصیه ها و روش هایی برای تمرین همدلی در شرایط بحرانی ارایه می شود. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27486.html در روزهای پرتنش، آنچه ما را نجات می دهد، آگاهی، آرامش و آمادگی است. بحران هرچند نگران کننده باشد، اما اگر با دانش، همدلی، برنامه ریزی و عمل همراه شود، می توان با کمترین آسیب از آن عبور کرد. کودکان، به طور فزاینده ای قربانیان بحران های طبیعی و همچنین بحران هایی هستند که به دست خود انسان ها بوجود می آیند. امروزه مشخص شده است که کمک های زود هنگام به کودکان در جهت اینکه آنها بفهمند چگونه با استرس های ناشی از فاجعه ها کنار بیایند و  بر آنها غلبه کنند ثمربخش است و این امر از گسترش مشکلات بعدی در آن ها جلوگیری می کند. در این مقاله توصیه هایی به همراه مثال های کاربردی برای محافظت از سلامت روان کودکان 3 تا 7 سال در شرایط بحران ارایه شده است. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27484.html در جوامع مدرن، صنوف خدمت‌رسان شامل مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی، اماکن عمومی مانند رستوران‌ها، آرایشگاه‌ها، هتل‌ها و فروشگاه‌ها، نقش حیاتی در تأمین نیازهای روزانه مردم دارند. با این حال، عدم رعایت استانداردهای بهداشتی در این صنوف می‌تواند منجر به شیوع بیماری‌های عفونی، مسمومیت‌های غذایی و مشکلات زیست‌محیطی شود. نظارت بهداشتی، فرآیندی سیستماتیک برای کنترل و ارزیابی رعایت ضوابط بهداشتی است که توسط نهادهای مربوطه مانند مراکز بهداشت محیط و دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام می‌گیرد. این نظارت در مناطق شهری و روستایی تفاوت‌های قابل توجهی دارد، زیرا عوامل جغرافیایی، فرهنگی و اقتصادی تأثیرگذار هستند. در ایران، بر اساس قوانین بهداشت محیط، تمامی واحدهای صنفی موظف به رعایت الزامات بهداشتی هستند. این مقاله بر اساس منابع رسمی و گزارش‌های میدانی، به تحلیل جامع این موضوع می‌پردازد. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27498.html آموزش اثربخش به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه منابع انسانی در سازمان‌ها، نقش کلیدی در افزایش بهره‌وری، توانمندسازی کارکنان و ارتقای کیفیت عملکرد دارد. در عصر رقابتی امروز، سرمایه انسانی مهم‌ترین دارایی سازمان‌ها محسوب می‌شود. اجرای آموزش و بهسازی منابع انسانی سبب می شود تا افراد بتوانند متناسب با تغییرات سازمانی و محیط بطور مؤثر فعالیتشان را ادامه دهند و بر کارایی خود بیفزایند. از طرفی از مهم‌ترین خصیصه سازمان‌های امروزی تغییر و تحول است.  آموزش نیروی انسانی نه‌تنها برای ارتقای مهارت‌های فنی و حرفه‌ای ضروری است، بلکه موجب بهبود توانمندی‌های رفتاری، افزایش انگیزه، نوآوری و ارتقای فرهنگ سازمانی می‌شود. با این حال، آموزش زمانی ارزشمند و اثرگذار خواهد بود که بر اساس نیازهای واقعی سازمان و کارکنان طراحی شده و نتایج آن در عملکرد فردی و سازمانی قابل مشاهده باشد. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27504.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27480.html با یائسگی زودرس و درمان آن آشنا شویدیائسگی یکی از مراحل طبیعی زندگی زنان است که با توقف دایمی قاعدگی و پایان دوره باروری مشخص می‌شود. هنگامی که این فرآیند در سنی بالاتر از ۴۵ سال رخ ‌دهد، معمولاً به عنوان یک بخش طبیعی از زندگی در نظر گرفته می‌شود. یائسگی معمولاً در سنین ۵۰ تا ۵۵ سالگی رخ داده که نتیجه کاهش تدریجی عملکرد تخمدان‌ها و افت ترشح هورمون‌های جنسی زنانه است. با این حال، در برخی زنان این فرآیند زودتر از موعد طبیعی آغاز می‌شود. یائسگی زودرس، اگرچه نسبت به یائسگی طبیعی شیوع کمتری دارد، اما به دلیل بروز در سنین پایین‌تر می‌تواند آثار عمیق‌تری بر سلامت جسم و روان زنان بر جای گذارد. یائسگی زودرس پدیده‌ای مهم در سلامت زنان است که می‌تواند پیامدهای قابل توجهی بر کیفیت زندگی آنان داشته باشد. آگاهی‌رسانی، تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح این وضعیت، نقش مؤثری در کاهش عوارض و ارتقای سلامت زنان ایفا می‌کند. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27503.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27494.html بررسی روش های نوین درمان چاقی ارزیابی و طبقه‌بندی چاقی، به‌ویژه بر اساس سبب‌شناسی، عوارض پزشکی، عملکردی و تأثیر روانی، گامی ضروری در تطبیق و شخصی‌سازی درمان است. درمان؛ ابتدا کاهش وزن و به دنبال آن حفظ وزن مناسب را هدف قرار می‌دهد تا کیفیت زندگی را بهبود بخشد و عوارض مرتبط با چاقی بیش از حد را کاهش می دهد. تجزیه و تحلیل عوامل تعیین‌کننده پاتوفیزیولوژیک ما را قادر می‌سازد تا ابزارهای درمانی را به منظور دستیابی به هدف، به دقت برای بیمار تنظیم کنیم. صرف نظر از برنامه‌های مراقبتی اجرا شده در خصوص درمان چاقی که مداخلات سبک زندگی، درمان‌های دارویی و جراحی های چاقی را ترکیب می‌کنند، تنوع قابل توجهی بین افراد در پاسخ به برنامه‌ها و درمان‌های کاهش وزن وجود دارد. تجزیه و تحلیل عوامل پیش‌بینی‌کننده پاسخ به درمان، امکان ارایه یک برنامه مراقبتی شخصی‌سازی‌شده و متناسب را فراهم می‌کند. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27495.html آشنایی با عوامل محافظت کننده از مصرف مواد مخدر مصرف مواد در جامعه تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل خطر و محافظت‌کننده قرار دارد که شناخت آن‌ها برای بهورزان و مراقبان سلامت ضروری است. آن ها به عنوان نخستین سطح ارایه خدمات بهداشتی در مناطق روستایی و محروم و مناطق شهری، نقش محوری در شناسایی افراد در معرض خطر مصرف مواد مخدر، آموزش جامعه، مداخله زودهنگام و ارجاع مناسب دارند. شناخت الگوهای خطرساز مانند فشار همسالان، مشکلات هیجانی، تعارضات خانوادگی، فقدان مهارت‌های زندگی و دسترسی آسان به مواد، به بهورزان کمک می‌کند تا اقدام‌های هدفمندتری در پیشگیری انجام دهند. از سوی دیگر، تقویت عوامل محافظت‌کننده مانند انسجام خانواده، مهارت‌های مقابله‌ای سالم، مشارکت اجتماعی نوجوانان و نگرش منفی نسبت به مصرف مواد، زمینه‌ساز کاهش رفتارهای پرخطر در جامعه است. پیشگیری از مصرف مواد در سطح روستاها و مناطق کم‌برخوردار زمانی اثربخش‌تر می‌شود که بهورزان با درک دقیق عوامل خطر و عوامل محافظت‌کننده، نقش فعال‌تری در آموزش و غربالگری جامعه ایفا کنند. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27499.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27491.html فرهنگ سازی ازدواج آسان و بهنگام ازدواج یــک مرحلــه بســیار مهــم از زندگــی اســت کــه نه تنهــا بــرای زن و شــوهر بلکــه بــرای نســل‌های بعــد نیــز سرنوشــت ســاز و عامــل تکامــل انســان اســت. این فرایند عبارت است از کنش متقابل مرد و زنی که برخی شرایط قانونی را تحقق بخشیده اند. ازدواج، بین فرهنگ و طبیعت تعادل برقرار می کند و از نوعی تقدس برخوردار است و در مقایسه با سایر روابط انسانی تمامیتی بی نظیر دارد، بدین معنا که ابعاد زیستی، اقتصادی، عاطفی، روانی و اجتماعی زندگی را پوشش می‌دهد. با توجه به این تعاریف، می‌توان دریافت که وجود غریزه جنسی امری طبییعی است و برای تشکیل خانواده، بقای نسل، اجتماع و تعالی انسان آفریده شده و لذایذ جنسی انگیزه‌ای برای تحقق این مهم است. این انگیزه اگر در مسیر فلسفه خلقتتش قرار نگیرد مفاسد بزرگی در جامعه به وجود می آورد. . هیچ سازمانی محبوب‌تر از سازمان خانواده نزد خدای متعال نیست، خانواده کوچک‌ترین واحد جامعه و به عنوان یک نهاد در جوامع بشری، همواره هدف مطالعه مکتب‌ها و ادیان الهی بوده است.  https://behvarz.mums.ac.ir/article_27487.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27506.html پیشگیری از حوادث ترافیکی در ایام نوروز نوروز، بزرگ‌ترین جشن ملی ایرانیان، فرصتی برای سفرهای خانوادگی و دیدارهای دوستانه است هرساله تعداد زیادی از مردم عزیز کشورمان در سوانح رانندگی جان خود را ازدست می‌دهند. با توجه به این که بیشترین حجم تردد خودروها در سطح جاده های کشور مربوط به تعطیلات نوروز است، این حوادث نه‌تنها جان افراد را تهدید می‌کنند، بلکه هزینه‌های سنگینی برای نظام سلامت و خانواده‌ها به دنبال دارند. به نظر می‌رسد جهت کاهش بار هزینه های اجتماعی/عاطفی و اقتصادی، اولین، مهم‌ترین و زیربنایی ترین گام، آموزش جمعیت در معرض خطر است. این آموزش‌ها می‌تواند شامل تدوین دروسی برای مدارس، از ابتدایی تا دوره متوسطه دوم و نیز استفاده از ظرفیت انواع رسانه‌ها برای تغییر و بهبود نگرش جامعه به امر ترافیک و رانندگی باشد. ارایه آمار دقیق از حوادث و سوانح ترافیکی و ایجاد حساسیت عاطفی در جامعه هدف برنامه در خصوص فقدان اعضای خانواده و از دست دادن سلامتی فردی نیز راهکار مناسبی برای آموزش است. بهورزان و مراقبان سلامت با آموزش، فرهنگ‌سازی و اقدامات ساده اما مؤثر می‌توانند نقش کلیدی در کاهش این حوادث ترافیکی ایفا کنند. سرمایه‌گذاری بر آموزش محلی و مشارکت داوطلبان، بهترین راهکار برای ارتقای دانش و نگرش جامعه در این خصوص و پیشگیری پایدار از حوادث و سوانح ترافیکی است. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27505.html آشنایی با خون‌ریزی­های غیرطبیعی رحم   چرخه قاعدگی از مهم‌ترین عوامل مرتبط با سلامتی در زنان و نشانه مهمی از همکاری صحیح اجزای تنظیم‌کننده این پدیده است. سن «مِنارک» یا شروع اولین خون‌ریزی قاعدگی در دوره بلوغ، تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله عوامل ژنتیکی، منطقه جغرافیایی، تغذیه و عوامل محیطی قرار دارد و معمولا در 13 سالگی در دختران آغاز شده و تا حدود 45 تا 55 سالگی ادامه می‌یابد. طول مدت چرخه قاعدگی برحسب گروه سنی متفاوت است. خون‌ریزی غیر طبیعی رحم به هرگونه تغییر در الگوهای طبیعی خون‌ریزی رحمی در زنان غیرباردار و در سنین باروری که غیر از زمان عادت ماهیانه اتفاق بیفتد و حداقل 6 ماه طول بکشد، گفته می­شود.  خون‌ریزی غیرطبیعی رحم شایع‌ترین علت مراجعه زنان در سنین باروری به متخصصان زنان و مامایی بوده و از نظر اقتصادی و روانی بار زیادی به جامعه وارد می­کند. توجه ویژه به این مسأله و تشخیص و مدیریت صحیح آن می­تواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی زنان داشته باشد. داشتن سبک زندگی سالم و پیشگیری از چاقی و اضافه وزن منجر به عملکرد صحیح سیکل و پیشگیری از خون‌ریزی­های غیرطبیعی رحمی با علت آشفتگی­های هورمونی است. همچنین عللی مانند مشکلات ساختاری رحم و تخمدان، عفونت­های زنان و سرطان­ها نیز از علل خون‌ریزی­های غیرطبیعی هستند. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27501.html درباره رشد و یادگیری کودکان زیر یک‌سال رشد و تکامل کودک فرایندی پیوسته و چندبعدی است که از بدو تولد آغاز می‌شود. در سال اول زندگی، مغز کودک با سرعت بالایی رشد می‌کند و به شدت تحت تأثیر تجربه‌های محیطی و تعامل با مراقبان قرار دارد. سال اول زندگی نقش تعیین‌کننده‌ای در رشد جسمی، شناختی، ارتباطی و اجتماعی ـ احساسی کودک دارد. تجربه‌های اولیه، تعامل با مراقب و پاسخ‌گویی مناسب به نیازهای کودک، پایه‌های یادگیری و سلامت روانی در سال‌های بعدی را شکل می‌دهد. پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی، فراهم‌کردن فرصت حرکت و بازی، صحبت‌کردن با کودک و ایجاد محیطی امن، از عوامل مهم در تقویت یادگیری و سلامت روان کودک به شمار می‌روند . شناسایی بموقع نیازهای رشدی و به‌کارگیری تمرین‌های ساده و قابل اجرا، نقش مهمی در پیشگیری از تأخیرهای تکاملی دارد. آشنایی با تمرین‌های مناسب رشد و یادگیری در سال اول زندگی، زمینه مداخله زودهنگام و ارتقای سلامت نسل آینده را فراهم می‌کند .  بهورزان و مراقبان سلامت با انتقال آموزش‌های ساده و کاربردی به والدین، نقش مهمی در ارتقای رشد همه‌جانبه کودک دارند همچنین مشارکت فعال خانواده‌ها و پیگیری مستمر کادر سلامت ضامن به حداکثر رساندن پتانسیل تکاملی هر کودک در این دوره طلایی خواهد بود https://behvarz.mums.ac.ir/article_27488.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27508.html تولید محتوا با هوش مصنوعی از صفر تا صد  استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در تولید محتوا به‌ویژه در ساختار بهداشت از محیطی ترین واحد تا ستاد، فرصتی ارزشمند برای بهبود کیفیت ارتباطات با جامعه و گروه هدف فراهم می‌کند. این ابزارها با تحلیل داده‌های سلامت و نیازهای مخاطبان، امکان تولید محتوای دقیق، به‌روز و قابل اعتماد را برایمان فراهم می سازند.کاربرد هوش مصنوعی در تولید محتوا به ما کمک می‌کند تا پیام‌های سلامت محور را به زبان ساده و قابل فهم برای همگان ارایه دهیم و از طریق کانال‌های مختلف در دسترس عموم قرار دهیم. با این روش، می‌توان به حفظ سلامت عمومی، ارتقای سطح آگاهی و تشویق به رفتارهای سالم دست یافت و هماهنگی بیشتری با اهداف راهبردی سازمانی برقرار کرد.ابزارهای هوش مصنوعی باید با چارچوب‌های اخلاقی، حفاظت از حریم خصوصی و رعایت مقررات ملی و بین‌المللی کار کنند تا اعتماد مردم نسبت به محتوا حفظ شود. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27490.html دوران بارداری و شیردهی، از مهم‌ترین و حساس‌ترین مراحل زندگی زنان محسوب می‌شود و سلامت مادر و جنین یا نوزاد در آن به‌شدت تحت تأثیر شرایط محیطی، تغذیه‌ای و دارویی قرار دارد. از دیدگاه علمی، هر دارویی که مادر مصرف می‌کند، می‌تواند از سد جفت عبور کرده و وارد گردش خون جنین شده یا از طریق شیر به نوزاد منتقل شود. این مسأله به ‌ویژه در سه‌ماهه اول بارداری، که اندام‌های حیاتی جنین در حال شکل‌گیری هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد. از طرف دیگر، بسیاری از بیماری‌ها مانند فشار خون بالا، دیابت، عفونت‌ها، آسم، افسردگی و صرع ممکن است در این دوران ایجاد یا تشدید شوند و نیاز به درمان دارویی پیدا کنند. در چنین شرایطی، عدم درمان می‌تواند خطرات جدی برای مادر و جنین ایجاد کند؛ در حالی که مصرف نابجای دارو نیز ممکن است منجر به ناهنجاری‌های مادرزادی، مرگ جنین یا آسیب به نوزاد شود. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27497.html کمپین یا بسیج اطلاع رسانی سلامت در واقع از کاربرد های اساسی و اصلی بازاریابی اجتماعی در بخش سلامت است که با هدف تغییر رفتار و نگرش به نفع سلامت فردی و اجتماعی گام برمی دارد. در این مقاله قصد داریم به اهمیت ایجاد یک کمپین سلامت نوروزی و همچنین گام های مختلف طراحی آن بپردازیم. همانطور که شاهد هستیم در تعطیلات ایام نوروز به ویژه در مناطق گردشگر پذیر عوامل بالقوه زیادی در به خطر افتادن سلامت ساکنین وگردشگران وجود دارد. افزایش ترددها و افزایش ناگهانی جمعیت در یک منطقه ، موجب آلودگی های گسترده در سطح شهرها و روستاها و اماکن تفریحی و طبیعی و حتی آسیب های فراوانی به طبیعت و محیط زیست در اثر بی توجهی یا نا آگاهی عموم مردم به مسائل بهداشتی ایجاد می شود. همچنین احتمال افزایش طغیان بیماری های منتقله ازآب و مواد غذایی و مسمومیت های گوارشی و همه گیری سایر بیماری های عفونی نیز بسیار بالاتر می رود .ساکنین شهرها و روستاها نیز در این ایام و روزهای قبل از نوروز فعالیت هایی جهت استقبال از سال نو دارند از جمله خانه تکانی ، تعمیرات ، تهیه مایحتاج و مواد غذایی ، که هر کدام از این موارد نیز در اثر سهل انگاری یا عدم آگاهی می تواند باعث خطراتی برای سلامتی افراد شود. حوادث و صدمات احتمالی در روزهای پایانی سال مثل جشن چهارشنبه سوری که هر سال باعث صدمات جانی و معلولیت ها به خصوص در کودکان می شود را نیز نمی توان نادیده گرفت. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27507.html سلامت، مفهومی چندبعدی و بحثی فراتر از نبود بیماری است که ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی، معنوی و خانوادگی را در بر می‌گیرد. مراقبت‌های اولیه سلامت به‌عنوان نزدیک‌ترین سطح خدمات به مردم، نقش مهمی در تحقق نگاه کل‌نگر به سلامت فرد ایفا می‌کنند. در نظام سلامت ایران، بهورزان با شناخت عمیق از شرایط زندگی افراد و خانواده‌ها، جایگاه ویژه‌ای در ارایه مراقبت‌های جامع و انسان‌محور دارند. استقرار بسته‌های خدمتی ادغام‌یافته در سال‌های اخیر، فرصتی مناسب را برای تقویت این رویکرد فراهم کرده است. این مقاله با هدف تبیین نگاه کل‌نگر به سلامت فرد، به بررسی نقش مؤلفه‌های اجتماعی و خانوادگی در قالب بسته‌های خدمتی ادغام‌یافته پرداخته و با ارایه یک نمونه موردی از بسته مراقبتی سالمندان، کاربرد عملی این رویکرد را نشان می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد توجه هم‌زمان به عوامل بالینی، روانی و اجتماعی می‌تواند اثربخشی مراقبت‌ها را افزایش داده و کیفیت زندگی افراد را به‌ویژه در گروه‌های آسیب‌پذیر ارتقا دهد. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27509.html تدابیر طب ایرانی در حفظ سلامت دستگاه گوارش سالمندان سالمندی یک پدیده زیست شناختی و یک روند طبیعی و فیزیولوژیک بدن است. حفظ تندرستی و سلامت سالمندان، امری امکان پذیر بوده و نباید بیماری و ناتوانی را جزء جدایی ناپذیر سالمندی دانست. با افزایش سن دستگاه گوارش دستخوش تغییراتی از جمله کاهش جوانه های چشایی، کاهش توان جویدن به دلیل از دست دادن دندانها، کاهش عملکرد مخاط معده و روده و کاهش حرکات روده ها  می شود، درنتیجه مشکلاتی مانند سوء هاضمه، برگشت غذا از معده به مری و یبوست در سالمندان به طور شایع دیده میشود. رعایت توصیه های کاربردی طب سنتی ایرانی در میانسالی و سالمندی همانند خوب جویدن غذا، غذا خوردن با آرامش، پرهیز از درهم خوری، پرخوری و کم خوری، عدم مصرف مایعات بخصوص مایعات سرد بعد از غذا، پرهیز از مصرف ماهی های شور و ترشی های سرکه دار، مصرف نانهای سبوسدار خوب پخته شده، خواب مناسب در شب و پیاده روی روزانه به نگهداشت و حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک می کند. https://behvarz.mums.ac.ir/article_27500.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27489.html https://behvarz.mums.ac.ir/article_27493.html